Kobe en zijn vriendinnetje Louise hebben besloten dat ze gaan trouwen. Dat heuglijke nieuws vraagt natuurlijk om een verlovingsshoot. Vijf minuutjes in de ministudio met één flits en 2 minuutjes in Lightroom was alles wat ik kreeg voor ze zich weer volop in de romantiek stortten.

Ik krijg regelmatig mails met vragen over studioflitsen en alles wat daar bij hoort. Blijkbaar bestaat er veel onduidelijk over dit onderwerp en iets met bomen en bos. Daarom heb ik besloten om een reeksje artikels te schrijven over het onderwerp.

Om mezelf maar meteen te nuanceren: ik kan bezwaarlijk een ervaren boswachter genoemd worden. Ik heb zelf immers maar één studioflits, één softbox, één standaardreflector en één achtergrondsysteem (en dan nog zonder echte achtergrond). Bovendien gebruik ik dit alles in een belachelijk kleine studioruimte.

Van zodra onze (nu nog zeer vage) bouw- of verhuisplannen wat concreter worden (we hebben binnenkort immers een kind op overschot kamer te kort), zal ik waarschijnlijk wat gaan investeren in studiomateriaal. Dat kan allemaal nog even duren maar het kon geen kwaad om alvast wat marktonderzoek te doen. En waarom zou ik mijn subjectieve bevindingen niet met jullie delen.

In dit inleidende artikeltje zal ik het even hebben over het de redenen om studiomateriaal aan te kopen (of net niet).

Aanwezig licht vs flits

Veel fotografen zweren bij aanwezig licht (en liefst nog natuurlijk licht) en toegegeven ik heb zelf tot deze categorie behoord, op het dogmatische af zelfs. De voordelen van aanwezig licht zijn:
- kostprijs: tot nader order is de zon nog steeds geheel gratis.
- wysiwyg: what you see is what you get. Met andere woorden is het makkelijk om het effect van continue licht in te schatten. Wat je met je ogen ziet, is (ongeveer) gelijk aan wat er op je sensor/film terecht komt.

De voordelen van flitslicht zijn:
- onafhankelijkheid: Mits het nodige materiaal en kennis kan je altijd en overal het licht creëren dat je wenst ongeacht het tijdstip, het weer, …

Studioflits vs Reportageflits

Ondertussen weten jullie al lang dat ik vaak reportageflitsen gebruik op locatie (en in mijn ministudio). Ik zie ze als een valabel en soms zelfs beter alternatief voor studioflitsen. Maar studioflitsen hebben zeker hun voordelen:
- power: de meeste studioflitsen hebben meer kracht dan een speedlight. De betere studioflitsen laden ook sneller op dan reportageflitsen waardoor je sneller na elkaar kan flitsen.
- accessoires: voor een studioflits vind je tientallen accessoires die je toelaten om het licht op alle mogelijke manieren aan te passen.
- instellicht: In een studioflits zit ook een lamp die continue brandt. Daarmee kan je (gedeeltelijk) inschatten wat het effect van de flits zal zijn zonder testfoto’s te maken. Bij het gebruik van een grote zachte lichtbron, kan ik het effect redelijk goed inschatten omdat het ook niet zo nauw steekt. Het zal weinig verschil maken als je softbox een paar centimeter meer naar links of rechts staat. Maar als je met gericht licht werk (bijvoorbeeld een haarlichtje), kan het zonder instellicht (ook wel pilootlicht genoemd) enkele foto’s duren voor het goed gericht staat. Een bijkomend voordeel van instellicht is dat je in een redelijk duistere ruimte toch gebruik kan maken van je autofocus.

De voordelen van reportageflitsen:
- draagbaarheid: reportageflitsjes zijn klein en licht waardoor ze overal inzetbaar zijn en ook gebruikt kunnen worden als ik alleen op locatie werk.
- batterijen: met twee setjes AA-batterijtje kan ik zonder problemen een uitgebreide shoot doen. Daardoor kan ik ook werken waar er geen stroom beschikbaar is. En ook op plaatsen waar er wel stroom is, zijn de speedlights handig omdat ik alles snel kan verplaatsen zonder me zorgen te maken over kabels. Er bestaan wel studioflitsen op batterijvoeding maar die zijn zwaar en log. Daar zullen we het later nog wel eens over hebben.

Fotolampen vs flitsen

Naast flitsen bestaan er ook speciale fotolampen. Vaak zijn dat gewoon straffe lampen in een behuizing die vergelijkbaar is met die van een studioflits en die ook gebruik kunnen maken van de meeste flitsaccessoires voor zover die hittebestendig zijn. Fotolampen worden echter niet zo vaak meer gebruikt omdat er de laatste jaren veel goedkope flitsen op de markt gekomen zijn die het prijsverschil tussen een lamp en een flits zeer klein maken. Zeker voor het werken met mensen zijn flitsen meestal de betere keuze aangezien:
- flitsen niet zo’n hitte ontwikkelen als sterke lampen (wat ze veiliger maakt).
- Lichtintensiteit: Flitsen kunnen veel meer licht ontwikkelen dan een lamp. Je moet al een heel straffe lamp hebben om een mens te fotograferen bij f/16 en een sluitertijd van 1/250. Zelfs de minst sterke studioflitsen kunnen dat aan. Met één reportaflitsje kan ik op de middag het aanwezige licht ‘overpoweren’ met 1 à 2 stops. Om hetzelfde te bereiken met een lamp, ga je al zo’n spot nodig hebben die ze gebruiken bij een luchtafweerinstallatie.
- zekeringen: In mijn videoperiode heb ik vaak zekeringen weten springen van zodra er een paar lampen ingeplugd waren. Dat zal je met flitsen zelden tegenkomen.

Toch zijn er situaties waarbij lampen de voorkeur verdienen tov flitsen.
- WYSIWIG: Je ziet perfect wat je licht doet en je kan ook gebruik maken van de lichtmeter in je camera. Daardoor kan je vaak sneller en makkelijker werken. Je hebt ook niet altijd veel licht nodig. Als je stillevens of producten fotografeert kan je perfect je camera op een statief zetten en langere sluitertijden gebruiken.
- beweging: Met flitsen is het onmogelijk om bijna onmogelijk om bewegingsonscherpte vast te leggen. En dit kan net het dynamische effect zijn dat je wil bereiken. Met lampen kan je dat zonder problemen.
- video: Als je naast fotografie ook videofilms wil uitlichten heb je met lampen een lichtoplossing die je voor beide kan gebruiken.

Zelfs bij heel high-end fotoshoots zoals bij playboy worden vaak lampen gebruikt ipv flitsen. Sommige fotografen zweren bij lampen en hebben daar ongetwijfeld hun redenen voor.

Tot hier deze inleiding in studiofotografie, binnenkort zal ik het hebben over de studioflitsen zelf.
Toevoegingen en bedenkingen, kan je kwijt in de comments.

Volgende week woensdagnamiddag (25 juli) doe ik een modellenshoot in de buurt van Zaventem waarbij ik een slaaf assistent best zou kunnen gebruiken. Fotokennis is niet noodzakelijk. Enthousiasme en een proactieve aanpak zijn dat wel. Als je ook nog min of meer weet hoe je een videocamera kan vasthouden is dat goed meegenomen (maar niet noodzakelijk).

Het is een persoonlijk (test)projectje dus buiten eeuwige roem en wat hands-on ervaring, kan ik je geen vergoedingen geven.

Als je tijd en zin hebt, laat me iets weten.

UPDATE: voorlopig heb ik genoeg aanbiedingen om de shoot deftig uit te voeren en om mijn ego te voeden. De kans bestaat echter dat dit een lange termijnproject wordt waarbij ik nog hulp kan gebruiken. Bedankt voor de talrijke reacties!

Na de opstellingen met hard licht, gebruikten we bij de laatste testjes terug de softbox. Door de softbox zo te draaien dat een groot deel van het licht voorbij Erika ging kon ik vermijden dat zelfs in deze kleine ruimte de achtergrond (donkergrijze muur) zou opgelicht worden. De techniek waarbij je je onderwerp belicht door de buitenste rand van je lichtbundel wordt ook wel eens ‘feathering’ genoemd. Dit geeft ook een ander soort licht op het onderwerp dan wanneer ze geraakt zou worden door het midden van de lichtbundel. Je krijgt nog steeds zacht licht maar de overgang tussen licht en schaduw is extremer.

Meestal wordt het onderwerp bij studiofotografie redelijk ver van de achtergrond gezet. Daar zijn goeie redenen voor, zo kan je de achtergrond apart belichten zonder dat er licht van de achtergrond op het model valt (of zonder dat het hoofdlicht op de achtergrond valt).

Doordat de minimum kracht van de meeste studioflitsers nog behoorlijk hoog ligt is het niet altijd mogelijk om met grote diafragma’s als 1.4 of 2.8 te werken. Mijn studioflits is slechts 300ws en kan flitsen op 1/32 van de volledige power maar zelfs met de softbox (met 2 diffusers) op 1m van het model zit ik op ongeveer f/4 bij 100 iso. Je kan bijgevolg niet altijd de benodigde kleine scherptediepte bereiken om een achtergrond vlak achter het model onscherp te krijgen. Door het model verder van de achtergrond te zetten is dit wel mogelijk. Met neutral density (ND) filters voor je lens of flitsen kan je natuurlijk ook een groter diafragma gaan gebruiken.

Maar er is geen enkele wet die verbiedt om een model wel tegen de achtergrond te zetten.

Als je met harde contrasten werkt, verdwijnt donker haar vaak snel in de achtergrond. Door de achtergrond te belichten kan je ervoor zorgen dat het donkere haar weer loskomt van de achtergrond. Een klein flitsje met daarvoor een bos takken, was verantwoordelijk voor het lichtpatroon op de achtergrond.

Gelukkig is er ook geen wet die zegt dat het model steeds MOET loskomen van de achtergrond.

Door je lichtbron weg van je camera-as te zetten, kan je de driedimensionele vorm van je onderwerp tonen. Hier plaatste ik de softbox een beetje achter Erika om de vormen extreem in de verf te zetten.

De volgende twee foto’s zijn mijn favoriete beelden uit deze testreeks.

Tenslotte wil ik jullie nog tonen wat er gebeurt als model en fotograaf de rollen omdraaien. Wat je ziet is een topmodel met een flits met rode filter en Pocketwizard in de hand. Schoenmaker, blijf bij uw leest!

Met zeer veel dank aan Erika voor het geduld, het geweldige poseerwerk en de humor.

Enkele weken geleden mocht ik het huwelijk van Els & Erlend fotograferen. Een reportage waar ik naar uitkeek want ik vermoede dat deze creatieve mensen wel een paar originele toetsen zouden inbouwen op hun speciale dag. Bovendien kunnen ze creativiteit van mijn kant ook appreciëren waardoor ik me weer eens lekker kon laten gaan.

Het is altijd spannend welk voertuig de trouwers gekozen hebben. De Citroen DS is een echte klassieker maar ik sta steeds vol bewondering als ik er eentje zie. Ik had ook de eer om mee te mogen rijden en het comfort van die wagen moet eigenlijk niet onderdoen voor een recente voituur.

Een burgerlijke trouw is vaak een formaliteit die redelijk snel afgewerkt wordt. Maar de efficiëntie en snelheid in het Mechelse stadhuis verpulverde wel alle records. Ik vermoed dat Els en Erlend binnen de 10 minuten getrouwd waren. Het gevolg is dat ik niet zoveel foto’s van de ceremonie heb kunnen maken als anders. Het voordeel is dan weer dat we achteraf meer tijd hadden voor de portretten.

Erlends dochters Jellina en Caitlin bleken zeer fotogenieke meiden te zijn. Bovendien hebben ze mij met hun geweldige humor uitgebreid geëntertaind tijdens de momenten waarop ik niet veel te doen had.

Portretten maken in een stad is altijd leuk. Op een kleine oppervlakte vind je ontelbare interessante achtergronden en lichtsituaties.

Een gigantische storbui verplichte ons om naar binnen te vluchten. Gelukkig waren we net vlakbij de prachtig gerestaureerde Lamot-site. Toen ik nog naar scho(o)l(en) ging in Mechelen was dit een kant van de stad waar je enkel kwam als je drugs wou kopen of in elkaar geslagen wou worden. Nu is dit een uiterste gezellige buurt en mochten we naar hartelust fotograferen in dit mooie gebouw.

Ik heb het omgevingslicht bewust te donker weergegeven en met een flitsje het koppel opgelicht. Door een zelfgemaakte snoot (een soort buis van 30 cm) op de flits te bevestigen, kon ik een selectief gedeelte van de foto oplichten.

Het station van Mechelen is een symbolische plaats voor Els en Erlend, dus daar moesten ook nog een paar foto’s gemaakt worden.

Tussen de regendruppels door, hebben we ook nog een paar foto’s van de DS gemaakt. Om de voorruit (en het interieur erachter) niet helemaal donker te hebben, plaatste ik een draadloos flitsje in de wagen.

Erlend is een begenadigd kunstenaar. Zijn tekeningen en schetsen hebben een zeer kenmerkende stijl. Hij vormt zijn creaties ook om in prachtige houten en metalen kunstwerken voor aan de muur, zoals op onderstaande foto. Hij heeft een hele catalogus vol dergelijke kunstwerken, dus mocht iemand interesse hebben, mail me maar dan geef ik je gegevens wel door (in ruil voor een gigantische commissie).

Tijdens de receptie maakten we in de tuin nog een paar portretfoto’s. Deze is gemaakt met tegenlicht en het gebruik van de flits op de camera als invulflits (in high speed sync modus).

De dansende derwisjen:

Ik mocht mee aanschuiven aan de tafel en mocht genieten van heerlijke gerechten (o.a. eentje naar een recept van Erlend). Terwijl ik bij één van de vorige trouwen nog slaperig werd van de panfluit versies van “Let it Be” en “Bridge over Troubled Water”, werd ik hier attent gehouden door fijne dingen als Leftfield. 

Het dessertbuffet kreeg wat extra sfeer door vuurwerk en droog ijs. Moeilijk om dit even sfeervol vast te leggen dan het voor het oog was. Om het droog ijs een beetje meer te laten uitkomen, legde ik een draadloze flits op de grond in de rook.

Het was even wachten op de openingsdans maar die was wel meteen het startschot voor een stevige party.

Een week geleden had ik het al over het gebruik van een draadloze flits bij foto’s van het dansgedeelte. Deze keer had ik opgemerkt dat er een grote witte doek hing vlakbij de dansvloer recht tegenover de discolichten. Door de flits vlakbij de discolichten te plaatsen, kon ik het doek gebruiken als reflector. Als ik naar de flits toe fotografeerde, kreeg ik een dynamisch haarlicht. Ik richtte de flits zo dat een groot deel van het licht over de hoofden heen zou gaan en zou reflecteren op het witte doek. Zo kon ik van één flitsje twee lichtbronnen maken.

Ik probeerde meestal rechtstreeks flitslicht in de lens te vermijden door steeds een danser tussen mij en de flits te houden. Maar af en toe liet ik de flits ook in beeld. Een beetje lensflare is zelfs mooi bij dit soort beelden.

Els & Erlend, bedankt dat ik getuige mocht zijn van jullie geweldige dag. Ik wens jullie heel veel succes en we zullen elkaar zeker nog tegenkomen.

Heb je je ooit afgevraagd hoe de schitterende foto’s van grote sportwedstrijden gemaakt worden? Kijk dan eens hier.

Als je interesse hebt in sportfotografie, kan je uren dagen rondsurfen op SportsShooter. Zelf heb ik niet meteen ambities om een sportfotograaf te worden maar toch lees ik graag hoe die mensen werken. Af en toe haal ik er toch dingen uit die bruikbaar zijn in mijn eigen werk.

Vroeger filmde ik de kindjes wekelijks (vaak dagelijks zelfs) maar dat is sterk verminderd. Nochtans vind ik dat ik verplicht ben ze regelmatig eens op video te zetten. Als ik nu kijk naar de filmpjes van een jaar of 2-3 geleden dan besef ik dat de emotionele waarde er mettertijd alleen maar groter door wordt.

Het probleem is dat ik nogal perfectionistisch ben als het op filmen en monteren aankomt. Hoewel het zwaartepunt van mijn werk het laatste jaar vooral op fotografie ligt, maak ik daarnaast al jaren bedrijfsfilms. Ik wil dan ook dat mijn privéfilmpjes aan dezelfde eisen voldoen.
Bij foto’s is dat perfectionisme niet zo’n probleem, ik kan op 10 minuten een foto maken en verwerken die aan mijn eisen voldoet. Bij video ligt het anders, je moet genoeg en relevante beelden hebben die bovendien nog vlot te monteren zijn ook. Een goeie montage op zich, vraagt nog meer werk. Daardoor werkte het perfectionisme wat verlammend waardoor ik nog zelden de videocamera bovenhaalde.

Maar omdat ik al die leuke momenten toch wil koesteren, ga ik van mijn hart een steen maken en proberen regelmatig korte filmkes te maken zonder voorbereidingen en zonder veel tijd in de montage te steken. Mijn eerste poging om een snel filmke te maken is van afgelopen zondag aan zee. 

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/rK_VwwK0WHY" width="425" height="350" wmode="transparent" /]

De muziekkeuze komt van Maya die op mijn schoot zat tijdens de montage.

En nu nog eens beginnen aan die 100+ tapes die nog nooit gemonteerd geraakt zijn.

In deel één en twee over de resultaten van mijn korte testshoot met Erika in de ministudio maakte ik gebruik van de relatieve veiligheid van een grote softbox. Ik hou van zacht licht maar ik vind het minder uitdagend om mee te werken. Als je een beetje experimenteert met de plaatsing van een softbox is het eigenlijk niet erg moeilijk om degelijk belichte foto’s te maken. Met hard licht kan je ook goeie foto’s maken maar het moet allemaal wat nauwkeuriger zijn en je moet vaak wat harder werken om bruikbare resultaten te behalen.

Volgende twee foto’s zijn gemaakt met de studioflits met de standaardreflector (dus zonder het licht op één of andere manier te verzachten) als hoofdlicht. Een klein flitske zorgde voor haarlicht of “kicker” (geen idee wat daar de Nederlandse term voor is).

Om te vermijden dat het licht van het haarlicht/kicker de achtergrond zou belichten of lensflare zou veroorzaken, improviseerde ik met een paar stukken karton en gaffertape barndoors (kleppen).

Toen Erika tussen twee foto’s door met een l’Oreal-zwaai haar kapsel in de plooi zwierde, kregen we meteen het idee om een foto te maken met ‘dynamisch haar’. De flitsduur van mijn studioflits is te lang om die beweging te bevriezen, dus gebruikte ik een reportageflits als hoofdlicht. Terwijl ik bij de vorige foto’s nog angstvallig wou vermijden dat het haarlicht van de flits achter Erika in de lens scheen, wou ik het hier net wel. Een goeie portie flare past wel bij dit soort foto’s vind ik.

Zo hebben jullie weer een portie Erika gehad voor vandaag.

Een paar weken geleden was ik weer van de partij voor een marathon werkdag. Een trouwdag bijwonen vanaf het begin ’s morgens vroeg tot een kot in de nacht is fysiek veeleisend maar toch doe ik het graag. Het kan melig klinken maar ik vind het toch altijd ergens een eer dat ik al die momenten kan meemaken.

Het klaarmaken van de bruid is één van mijn favoriete momenten. Niet omdat ik dan getrakteerd wordt allerlei bruidslingerie maar wel voor de sfeer. Soms is er stress maar meestal is het heel sereen en rustig. De intimiteit tussen bruid en haar vrouwelijke familie/vriendinnen hangt tastbaar in de lucht.

Katia dulde enkel haar zus in haar buurt voor de laatste voorbereidingen. Gezien het stressniveau dat ik later waarnam bij haar ouders, waarschijnlijk een goeie keuze.

De hemelsluizen gingen open toen Michael zijn toekomstige kwam oppikken maar dankzij enkele paraplu’s geraakten ze tijdig en droog op het gemeentehuis.

Toen we het gemeentehuis buitenkwamen was het droog. Door wat te spelen met gekleurde achtergronden konden we enkele portretfoto’s maken die toch een zomers tintje hadden.

Lang duurde het echter niet voor het weer begon te regenen. We vluchtten de hal van het gemeentehuis weer in. Het was er te donker om met bestaand licht te fotograferen maar dankzij de draadloze flitskes konden we verder.

Toen de bui weer over was, trokken we weer naar buiten voor nog een paar foto’s.

Onderstaande foto werd gemaakt net voor de pastoor mij in het passeren toebeet: “Gij, gij komt niet van uw stoel om te fotograferen tijdens mijn preek! Verstaan?” Op zich wil ik me best schikken naar zijn regels maar ‘t kon wat beleefder naar mijn mening. Bijkomend probleem was dat ik geen flauw idee had wanneer hij aan zijn preek begon of wanneer hij eindigde. Aangezien ik niet buitengegooid ben en er ook geen Christelijke variant van een fatwa over mij uitgesproken is, zal ik wel goed gegokt hebben.

Tijdens een rustig moment (voor mij dan toch) op de receptie, heb ik me maar even in stilte bezig gehouden met flora en trouwringen.

Bij mijn workshop van een tijdje terug was het niet alleen de bedoeling om iets van mijn kennis over te dragen aan de deelnemers maar ook om zelf iets te leren van de deelnemers. Zo leerde ik van Herman dat een 17mm de perfecte portretlens is. Herman, ge hebt gelijk!!!

Nu we toch uit de bocht aan het gaan zijn, zal ik nog maar een stevige dot gas bijgeven en jullie dit uiterst dynamische zelfportret tonen.

“In Za, in Zaïre !!!”, moet eigenlijk al lang “In co, in congo” zijn, maar ‘t blijft een fijn dansje waarbij de heren meestal wijselijk gaan bijtanken terwijl de dames gecoördineerd heen en weer huppelen. De enige heren op de dansvloer bij dit nummer zijn ofwel straalbezopen ofwel fotograaf. Dit beeld is een combinatie van een trage sluitertijd (om wat natuurlijk licht in de foto te brengen) en flitsen op het tweede gordijn. Om dit tot een goed einde te brengen moet je evenwijdig meebewegen, anders krijg je lichtstrepen over je onderwerp. Het zal ongetwijfeld een bron van vermaak zijn om mij bezig te zien terwijl ik dergelijke foto’s maak.

Voor dansvloerfoto’s werk ik vaak met mijn flitser in mijn linkerhand ipv op de camera. Via een draadloos zendertje (Canon ST-E2) kan ik mijn flits draadloos gebruiken op dezelfde manier dan wanneer hij op de camera staat.

Ik ben altijd op zoek naar nieuwe manier om betere trouwfoto’s te maken. Tijdens het verkopen van Katia’s kousenband gebruikte ik een ingezoomde flits (via het infraroodzendertje) in mijn linkerhand om Katia’s zus op de voorgrond te belichten. Ik plaatste een andere flits met een blauwe filter in de achtergrond als tegenlicht. Deze flits werd optisch aangestuurd. Wat betekent dat hij gewoon afging elke keer hij een flits zag.
Volgende keer ga ik deze techniek nog wat proberen te verfijnen zodat ik ‘m ook bij openingsdansen en dergelijke kan gebruiken.

 Katia en Michael, het was een eer en plezier om jullie trouwdag te mogen fotograferen. Ik wens jullie het allerbeste!!!

Je zal misschien gemerkt hebben dat mijn blogje lay-outgewijs een kleine verandering ondergaan heeft. Ik weet het, voorlopig is het esthetisch niet verantwoord maar ik zal het uitleggen:

Sinds enige tijd link ik voor de foto’s op mijn blog naar mijn Flickr-pagina. Het probleem met Flickr is dat die perfect foto’s resized naar een formaat van 500 pixels aan de langste zijde maar niet naar 400 pixels. Mijn foto’s worden dus (behoorlijk) goed weergegeven in formaat 500×333 pixels. Voor rechtopstaande foto’s is dit ok maar voor liggende foto’s was mijn blog niet breed genoeg. Niet geplaagd door enige kennis van zaken ben ik dan wat in de code van de bloglayout gaan prullen tot het ding wat breder was. De banner bovenaan zal ik zo snel mogelijk proberen te vervangen door een iets breder exemplaar.

Ik veronderstel dat de nieuwe breedte bij het overgrote deel van de gebruikers geen probleem geeft. Mocht dit toch het geval zijn of merk je andere abnormale verschijnselen (uitgezonderd ufo-meldingen), laat het dan maar weten.